Nederland staat voor een flinke energieopgave. We willen minder afhankelijk worden van fossiele brandstoffen en steeds meer elektriciteit duurzaam opwekken met wind en zon. Tegelijkertijd groeit de vraag naar stroom door elektrische auto's, warmtepompen, aircosystemen en andere elektrische toepassingen.
De uitdaging zit niet alleen in de hoeveelheid elektriciteit die wordt opgewekt. Vooral het moment van opwekking en verbruik speelt een rol. Zonnepanelen leveren veel stroom op een zonnige middag, terwijl huishoudens vaak pas later op de dag meer elektriciteit gebruiken.
Meer duurzame energie, meer druk op het elektriciteitsnet
Het verschil tussen opwek en verbruik zorgt op sommige momenten voor een flinke belasting van het elektriciteitsnet. In grote delen van Nederland is sprake van netcongestie. De beschikbare transportcapaciteit is op piekmomenten onvoldoende om alle elektriciteit te verwerken.
Een thuisbatterij kan de overtollige opgewekte stroom tijdelijk opslaan. De energie hoeft dan niet op hetzelfde moment te worden gebruikt of teruggeleverd. Later kan de batterij de opgeslagen elektriciteit weer beschikbaar maken.
Een batterij lost netcongestie niet op. Het kan wel helpen om vraag en aanbod over de dag te spreiden. Op grotere schaal kan flexibele energieopslag bijdragen aan een elektriciteitsnet waarop steeds meer duurzame opwek is aangesloten.
Het probleem is thuis goed zichtbaar
Een huishouden met zonnepanelen merkt het verschil tussen opwek en verbruik dagelijks. Overdag produceren de panelen vaak meer elektriciteit dan de woning nodig heeft. 's Avonds neemt het verbruik toe, terwijl de zonnepanelen nauwelijks nog stroom leveren.
Zonder opslag wordt het overschot teruggeleverd aan het net. Op een later moment wordt opnieuw elektriciteit ingekocht.
Een thuisbatterij kan die momenten met elkaar verbinden. Overtollige zonnestroom wordt opgeslagen en kan later in huis worden gebruikt. Het aandeel zelf opgewekte energie dat binnen de woning wordt benut, neemt hierdoor toe.
Een slimme thuisbatterij kijkt verder dan zonnepanelen
Een thuisbatterij die alleen overtollige zonnestroom opslaat voor later gebruik is nuttig, maar benut niet alle mogelijkheden van energieopslag.
Een energiemanagementsysteem (EMS) kan verschillende gegevens combineren: de zonne-opwek, het actuele energieverbruik, de beschikbare batterijcapaciteit en de stroomprijs.
In combinatie met een dynamisch energiecontract kan de slimme thuisbatterij worden geladen wanneer elektriciteit goedkoop is. Is de stroom later duurder, dan kan de opgeslagen energie in huis worden gebruikt. Op momenten waarop de zonnepanelen weinig of niets produceren, kan de batterij een deel van het elektriciteitsverbruik opvangen. Wanneer teruglevering financieel aantrekkelijk is, kan opgeslagen energie aan het net worden geleverd.
De slimme thuisbatterij wordt zo onderdeel van een groter energiesysteem. De aansturing bepaalt wanneer opslaan, gebruiken of terugleveren interessant is.
“Een thuisbatterij wordt pas echt interessant als je niet alleen kijkt naar hoeveel energie erin past, maar vooral naar wanneer die energie wordt gebruikt.”
Een thuisbatterij is niet vanzelf duurzaam
De productie van een thuisbatterij heeft een milieu-impact en de vraag ‘Hoe duurzaam is een thuisbatterij eigenlijk?’ is dan ook logisch. Voor de accu zijn grondstoffen nodig. Productie, energiegebruik en transport zorgen voor CO₂-uitstoot voordat de batterij überhaupt bij een huishouden staat.
Daar staat tegenover dat een slimme thuisbatterij gedurende zijn levensduur het gebruik van fossiele stroom vermindert. Door zelf opgewekte zonnestroom op een later moment te gebruiken en energie slimmer in te zetten, kan de batterij ervoor zorgen dat minder elektriciteit uit fossiele bronnen nodig is. Hoe groot die besparing is, hangt af van de manier waarop de batterij wordt gebruikt. In het artikel over de duurzaamheid van thuisbatterijen wordt uitgelegd uit hoe die balans over de hele levensduur uitpakt.
Een grote thuisbatterij is niet automatisch een duurzame keuze. Wie een capaciteit aanschaft die nauwelijks wordt benut, gebruikt wel extra materialen zonder dat de opslag evenredig meer oplevert. Een goede dimensionering hoort bij een duurzame oplossing. De thuisbatterij moet passen bij de woning, de hoeveelheid zonne-opwek en het energieverbruik.
De rol van Domogo
Domogo richt zich volledig op slimme energieopslag en energiemanagement. Het uitgangspunt is eenvoudig: een thuisbatterij is geen standaardproduct. De juiste capaciteit en uitvoering verschillen per woning.
Het energieverbruik, de zonnepanelen en toekomstige plannen bepalen welke oplossing logisch is. Domogo wil met gratis en onafhankelijk thuisbatterijadvies voorkomen dat huishoudens een thuisbatterij aanschaffen die niet goed aansluit op hun situatie. Die visie staat centraal in het missiestatuut van het bedrijf.
De aandacht voor duurzaamheid stopt niet bij de installatie. Monitoring, software-updates en onderhoud kunnen helpen om een systeem langer goed te laten functioneren. Een langere levensduur betekent minder snel vervangen en dus minder nieuwe grondstoffen en materialen.
Verantwoord inkopen hoort bij de keten
De keuze voor een duurzaam energiesysteem begint niet pas bij de installatie. De producten zelf hebben een herkomst en een productieketen.
Domogo kijkt bij leveranciers onder meer naar productkwaliteit, veiligheid, levensduur en garantie. De herkomst van materialen, arbeidsomstandigheden, certificeringen en het duurzaamheidsbeleid van leveranciers worden eveneens meegenomen.
Voor thuisbatterijen is die keten extra relevant. De gebruikte grondstoffen hebben een waarde en de manier waarop ze worden gewonnen en verwerkt heeft gevolgen voor mens en milieu.
Wat gebeurt er met een batterij na gebruik?
Een thuisbatterij heeft geen onbeperkte levensduur. Wanneer een systeem wordt vervangen, moet de oude batterij op een verantwoorde manier worden verwerkt.
Domogo neemt vervangen batterijen terug. Eerst wordt gekeken of de batterij of onderdelen ervan nog veilig kunnen worden hergebruikt. Hergebruik heeft de voorkeur. Is een tweede leven niet meer mogelijk, dan wordt de batterij via erkende kanalen verwerkt. Waardevolle materialen worden zoveel mogelijk teruggewonnen.
De verantwoordelijkheid voor een product eindigt dus niet bij de installatie. Ook de materialen die na jaren gebruik overblijven, verdienen aandacht.
Verduurzaming gaat verder dan energieopslag
De energietransitie vraagt om meer dan zonnepanelen en thuisbatterijen. Opwek, verbruik, opslag en het elektriciteitsnet moeten steeds beter op elkaar aansluiten.
Slimme thuisbatterijen kunnen hierin een rol spelen. Ze maken het mogelijk om duurzame energie op een ander moment te gebruiken en kunnen met slimme aansturing reageren op veranderingen in verbruik en stroomprijzen.
Voor Domogo is energieopslag het werkterrein waarop die ontwikkeling concreet wordt. De ambitie gaat verder dan het leveren en installeren van een batterij. Het bedrijf wil bijdragen aan een energiesysteem waarin duurzame energie zo efficiënt mogelijk wordt gebruikt en opgeslagen.
Die verantwoordelijkheid begint bij een passend advies en loopt door tot de keuze van leveranciers en de verwerking van een batterij aan het einde van de levensduur. Domogo investeert daarnaast structureel 1% van de omzet en 1% van de tijd in maatschappelijke initiatieven.
Over de auteur
Meint Schepers is verduurzamingsadviseur en schrijft voor Domogo over thuisbatterijen, energiemanagement en slimme energiesystemen. Vanuit zijn praktijkervaring kijkt hij niet alleen naar de batterij zelf, maar naar het complete energiesysteem van de woning en de keuzes die op lange termijn passen.
